Hoefbevangenheid

Laminitis_study

Hoefbevangen Shetland pony

Hoefbevangen

 

Hoefbevangen is een zeer pijnlijke aandoening waarbij de verbinding tussen het hoefbeen  en de hoefwand geheel of gedeeltelijk loslaat. Indien het niet tijdig en deskundig behandeld wordt kan het desastreuze gevolgen hebben.

 

Symptomen

De eerste symptomen kunnen variëren van stram lopen tot acuut blijven liggen en weigeren om op te staan. De pijn uit zich voornamelijk in de wendingen.  Rechtuit kan het paard soms nog redelijk of goed lopen maar als er een wending gemaakt moet worden, met name op de harde ondergrond is het duidelijk pijnlijker. De hoeven kunnen warm aanvoelen en in de kootholte kan men de slagader duidelijk voelen kloppen (digitale pols).

Meestal uit hoefbevangenheid zich voornamelijk in de voorhoeven. Het paard zal proberen om de pijn te ontwijken door zijn gewicht op de achterhand te krijgen.  Dit geeft een typische houding waarbij de achterbenen verder onder het lichaam staan dan normaal.

Bij paarden met een chronische bevangenheid is een verbreding van de witte lijn en divergerende ringen op de hoefwand te zien.

 

Oorzaak

Bijeen gezonde hoef groeit de hoefwand vanuit de kroonrand naar beneden. Deze schuift als het ware over de hoeflederhuid om het hoefbeen heen. De zogenaamde lamellen van de hoeflederhuid en de hoornschoen vormen door zeer veel kleine ankertjes de verbinding tussen hoefbeen en hoefwand. Het functioneren van deze ankertjes kan verstoord raken door o.a. endotoxinen, b.v. baarmoederontsteking, te veel fructaan in het voer, insuline resistentie ( EMD) en ernstige overbelasting.

PPID ( Pituitary Pars Intermedia Dysfunction) voorheen ziekte van Cushing genoemd) blijkt een veel voorkomende oorzaak van hoefbevangenheid te zijn. Bij deze aandoening werkt het middelste deel van de hypofyse niet goed waardoor de aanmaak van hormonen ontregeld wordt. Deze aandoening maakt het paard gevoeliger voor ontstekingen en hoefbevangenheid.  Voor een uitgebreide uitleg over deze ziekte kijkt u op http://www.ppidbijpaarden.nl . Uw dierenarts kan PPID d.m.v. bloedonderzoek aantonen en zo nodig goede medicijnen verstrekken.

Typisch PPID paard in gevorderd stadium

Typisch PPID paard in gevorderd stadium

 

Gevolgen

Als er schade is aangericht aan de verbinding tussen de hoornschoen en het hoefbeen kunnen de overgebleven verankeringen de kracht die op deze verbinding komt als gevolg van het gewicht van het paard niet meer aan. Het hoefbeen gaat dan kantelen of zakken binnen de hoefschoen. Dit kantelen of zakken kan vastgesteld worden d.m.v. röntgenfoto’s.

In ernstige gevallen kan middels een venogram gecontroleerd worden of de doorbloeding nog in takt is.

Röntgenfoto Hoefbevangen paard Hoefbeen gekanteld en gezakt.

Röntgenfoto Hoefbevangen paard Hoefbeen gekanteld en gezakt.

 

Behandeling

Bij de behandeling van hoefbevangenheid is de samenwerking van hoefsmid,  dierenarts en de eigenaar essentieel.

 

In de acute fase is koelen zinvol. Door te koelen remmen wij de nadelige gevolgen van endotoxinen. Echter, de acute fase is vaak al voorbij wanneer het paard bij de hoefsmid of dierenarts wordt aangeboden.  Bij twijfel altijd koelen! Dat mag zelfs tot 0 graden bijvoorbeeld door de hoeven in een bak met smeltend ijs te zetten.

Ontstekingsremmers/pijnstillers (NSAID’S) en absolute boxrust. NSAID’S beperken de desastreuze gevolgen op de lederhuid/hoefwand verbinding. Door het lopen zullen de mechanische krachten de verzwakte verbinding belasten en verder beschadigen,. Na het toedienen van NSAID’S zal het paard mogelijk beter lopen , de beschadiging in de verbinding is echter nog aanwezig. Beter lopen als gevolg van pijnstilling mag dus geen aanleiding zijn om het paard meer te laten lopen. Uw dierenarts en hoefsmid moeten samen bespreken wat het beste bekap- of beslagmethode is. Dit is afhankelijk van het paard en de mate van bevangenheid.  De behandeling moet er in ieder geval op gericht zijn dat het gezonde deel van de hoef ( meestal het achterste deel van de wand en zool) het gewicht gaat dragen. Het over de toon rollen moet vergemakkelijkt worden om zodoende de trekkracht aan het hoefbeen door de diepe buigpees te verminderen.

 

Prognose

Prognose van hoefbevangenheid is afhankelijk van o.a. oorzaak, mate van kanteling of zakken van het hoefbeen en het gewicht van de patiënt.

  • Oorzaak; Als de trigger endotoxinen zijn als gevolg van bijvoorbeeld koliek of baarmoederontsteking zal de oorzaak eerst opgelost moeten worden om de bevangenheid met succes te kunnen behandelen.  Dit is natuurlijk voor alle oorzaken hetzelfde.
  • Mate van kanteling of zakken van het hoefbeen; Hoe groter de rotatie van het hoefbeen hoe kleiner de kans dat het paard weer volledig terugkomt op het niveau van voor die tijd. Voor paarden met een forse rotatie is het uiterst zeldzaam maar niet onmogelijk dat zij weer volledig terugkeren in de sport.
  • Voor paarden met een gezakt hoefbeen (sinker) is de prognose slecht. Euthanasie kan overwogen worden in het kader van het dierwelzijn.
  • Grote zware paarden hebben duidelijk een minder goede prognose dan kleine lichte pony’s.